مراقبت های اولیه در هنگام بروز حوادث

حوادثي نظيرمسموميت ، سقوط از بلندي ، خونريزي و نظاير آن ، ممكن است براي هر كس و در هر جا اتفاق بيفتد . درچنين مواقعي هميشه به عنوان اولين عكس العمل براي نجات جان مصدوم ، بايد به نزديكترين سرويس خدماتي اورژانس ، اعم از بيمارستان و يا آتش نشاني ، تلفن كرد .

اما تا رسيدن كمك ، مراقبتهاي اوليه صحيح از شخص آسيب ديده ، بدون توجه به ميزان سبكي يا سنگيني ظاهري جراحات ، ضروري است و مي تواند در بهبود سريعتر آسيبهاي وارده و حتي در مرگ و زندگي مصدوم بسيار موثر باشد .

آيا مي دانيد كه اگر كسي مثلا دچار سوختگي شود ويا از پله ها بيفتد ، تا رسيدن پزشك ، چه كمكهايي مي توانيد به او بكنيد ؟ و چه كارهايي نبايد بكنيد تا صدمات بيشتري به قرباني وارد نيايد؟

در اين جا به شمردن برخي از عمومي ترين حوادثي كه ممكن است در خانه  يا در كارگاه و يا هر محل ديگر رخ دهد ، شما را با مراقبتهاي اوليه لازمي كه بايد از مصدوم هرحادثه به عمل آيد آشنا مي سازم  و اميدوارم از اين حوادث براي هيچ كس اتفاق نيفتد .

سوختگي

انواع سوختگي ناشي از آتش سوزي ، برق گرفتگي ، و يا ريختن آب جوش كه مي تواند يكي از آسيبهاي خطرناك و مرگ آفرين به شمار آيد . علت سوختگي هرچه باشد بدون توجه به ميزان آن مراقبت فوري و صحيح از فرد آسيب ديده مي تواند در درمانهاي بعدي و ترميم محل سوختگي بسيار مفيد و موثر باشد .

تحت هيچ شرايطي نبايد بر روي محل سوختگي كره يا مواد روغني نفتي و يا هر روغن چرب كننده ديگر ماليده شود . درد و سوزش ناشي از سوختگي را مي توان با فرو بردن محل سوخته شده در آب خنك ، نه آب يخ ، كاهش داد .

قبل از انجام هر كاري ، بايد هر گونه پوشش و لباس و يا جواهر و زينت آلات را از محل سوختگي برداشت يا خارج كرد « به علت متورم شدن احتمالي محل سوختگي » . اگر سوختگي در اثر برق گرفتگي رخ داده باشد ، نبايد امكان شكستگي استخوانها و مراقبهاي ويژه آن را نيز از نظر دور داشت .

اگر سوختگي به علت تماس بدن با اسيد يا ساير مواد شيميايي سوزنده باشد ، بايد بر روي محل سوخته شده با فشار آب تميز ريخته شود. از ديگر عوامل سوختگي در منازل ريختن آب جوش و آفتاب زدگي را ميتوان نام برد .

بطور كلي هيچگاه تاولهايي را كه در محل سوختگي پديد مي آيد ، نتركانيد . همچنين لزومي به پانسمان سوختگي هاي كوچك و كم اهميت وجود ندارد . در سوختگي هاي شديدتر از درجه ۲تا ۳ و زخمهاي باز ناشي از سوختن ، محل آسيب ديده را با پارچه تميز و حتي الامكان با نوار زخم بندي ضخيم ضد عفوني شده بپوشانيد . اين كار موجب كاهش از دست دادن مايعات بدن مي شود . به علاوه ، از رسيدن آلودگي به محل زخم و عفونت احتمالي آن جلوگيري مي كند.

مسموميت

مسموميت ، يكي ديگر از خطرات و حوادث مهمي است كه در خانه مخصوصا براي بچه ها رخ مي دهد . مسموميت هاي خانگي در اثر عوامل مختلفي بروز ميكند ، از مصرف داروهاي عوضي گرفته تا انواع  مواد پاك كننده مثل محلول آمونياك و سفيد كننده ها .

اغلب مايعات قابل اشتعالي كه در كاراژ يا كارگاهها يافت مي شوند مثل بنزين ، نفت سفيد و مايعات لكه گيري و رقيق كننده هاي رنگ نقاشي ، نيز از عوامل موثر در بروز مسموميت هاي كشنده به شمار مي روند .

چون علائم و اثرات ناشي از انواع مسموميتها بسيار متفاوت و متنوع است ، هيچ قانون كلي وجود ندارد كه طبق آن توصيه شود كه آيا شخص مسموم را بايد وادار به استفراغ و خارج ساختن ماده سمي كرد يا نه .

معمولا نبايد بيمار را تحريك به استفراغ كرد مگر آن كه كمكهاي پزشكي فوري امكان پذير نباشد . اگر مسموم هوشيار باشد و هيچگونه تشنج و تكاني در او مشاهد نشود ، خوراندن يك ليوان آب يا شير به رقيق شدن ماده سمي در بدن وي كمك خواهد كرد ، مخصوصا اگر مدت كوتاهي از مسوميت گذشته باشد .

زغال چوب كه از داروخانه ها مي توان تهيه كرد در آب نيز براي رقيق شدن به كار مي رود .

مسموم در صورت خوردن بيش از حد دارو بايد تحريك به استفراغ شود اما زماني كه مسوميت ناشي از بلعيدن مواد اسيدي يا قليايي و يا توليدات و مواد نفتي باشد ، انجام اين كار صحيح نيست .

هنگام بروز مسموميت ، مهمترين كار ، تلفن به مراكز اورژانس و امداد است . پس از آن تا رسيدن كمك ، بهتر است در تماس با متخصصين يك مركز درمان مسموميت ، راهنمايي هاي لازم را جهت كمك هاي اوليه به مسموم از آنان دريافت داريد . هميشه شيشه دارو و يا ماده اي را كه موجب مسموميت مي شود و يا برچسسب آن را براي تشخيص بعدي نوع ماده سمي نگهداريد .

اگر مسموم استفراغ كند ، او را به پهلو قرار دهيد يا سرش را برگردانيد تا راه تنفس او مسدود نگردد و خفه نشود . اگر حالت تشنج به بيمار دست دهد ، سعي نكنيد او را مهار نماييد ، تنها پوششهاي تنك را از تنش بيرون بياوريد و اشيا تيز را به منظور حفاظت از دسترس وي دور نگهداريد .

يك شيشه قي آور نيز در دسترس داشته باشيد اما تا وقتي كه از جانب پزشك يا مركز درمان مسموميت ، دستور مصرف آن تجويز نشود ، آن را به مسموم ندهيد .

افتادن از بلندي

زمين خوردن در منزل ، اعم از افتادن از نردبان ، پشت بام يا پله ها و يا سرخوردن و به زمين افتادن در حمام يا جاهاي ديگر ، يكي ديگر از حوادثي است كه مي تواند مرگ آفرين باشد .

هنگامي كه بالاي سر فردي كه به زمين افتاده و صدمه ديده و يابيهوش شده باشد ، رسيد ، اولين چيزي كه بايد در نظر داشته باشيد اين است كه به هيچ وجه مصدوم را حتي به منظور راحت تر بودن او ، حركت ندهيد ، زيرا ممكن است به دليل نامشخص بودن احتمالي آسيبهاي وارده ؛ صدمات بيشتري به وي وارد شود . اگر محل يا محلهاي صدمه ديده مشخص نيست احتمال آسيب ديدگي گردن ، سريا ستون فقرات را در نظر بگيريد و با احتياط عمل كيد .

براي كمك به بي حركت ماند سر مصدوم ، از يك پارچه يا پتوي تا شده استفاده نماييد . او را گرم نگهداريد و چيزي براي خوردن يا آشاميدن به وي ندهيد . و اگر در محلي خونريزي پديد آمده باشد ، مطابق آنچه كه در مورد بروز انواع خونريزي ها گفته شد ، يعني فشار مستقيم با پارچه يا نوارهاي پانسمان عمل كنيد .

 ( فردي را كه از بلندي افتاده باشد ، به هيچوجه حركت ندهيد و به منظور كمك به بيحركت ماندن او ، پتو يا پارچه تا شده زير سرش بگذاريد ) او را گرم نگهداريد و چيزي براي خوردن يا آشاميدن به وي ندهيد. و اگر در محلي خونريزي پديد آمده باشد ، فشار مستقيم با پارچه يا نوارهاي پانسمان ، عمل  كنيد .

بريدگي ها

بريده شدن عضوي از بدن در اثر برخورد با وسايل برنده آشپزخانه يا ابزار كارگاه و امثال آن و بروز خونريزي ، يكي از رايج ترين حوادثي است كه ممكن است براي هركسي رخ دهد . گاه شدت جراحات حاصله به حدي است كه هم موجب وحشت مجروح و هم ترس ديگران مي شود .

اصولا در چنين مواقعي فرد مراقب بيمار، حتي الامكان بايد بر وحشت خود غلبه كند و با خونسردي در جستجوي راه حلي مناسب كمك به مصدوم برآيد و در صورتي كه با كمكهاي اوليه آشنايي ندارد ، از دست زدن به كارهايي كه ممكن است صدمات وارده به فرد را تشديد نمايد ، خودداري كند .

طريقه ساده كنترل خونريزي بدون توجه به شدت و چگونگي آن به ترتيب زير است :

۱ـ با استفاده از گاز پانسمان يا پارچه تميز تا شده بطور مستقيم بر روي محل زخم فشار وارد كنيد . اگر پارچه ضخيم تر باشد ، بهتر است .

پارچه را تا وقتي كه خونريزي متوقف نشده باشد ، از روي زخم برنداريد . حتي اگر آغشته به خون شده باشد چند لايه پارچه تميز ديگر روي آن قرار دهيد و همچنان مستقيم بر محل خونريزي فشار وارد كنيد تا خون بند بيايد .

۲ـ براي كنترل خونريزي ، هم محل آسيب ديده را به سمت بالاي قلب بلند كنيد و فشار مستقيم به آن وارد نماييد .

۳ـ محل خونريزي را حتي الامكان طوري بالا بياوريد كه بالاتر از سطح قلب قرار گيرد . اين كار جاري شدن خون را به سمت محل آسيب ديده ، آهسته تر مي كند و موجب تسريع در لخته شدن خون محل زخم مي شود.

هيچوقت براي جلوگيري از خونريزي ، بالاي محل جراحت را با پارچه يا شريان بند محكم نبنديد ، زيرا اين كار بسيار خطرناك است و امكان دارد موجب نرسيدن خون به قسمت مجروح بدن و درنتيجه ضايع شدن كامل ‌آن قسمت شود كه گاه تنها چاره چنين ضايعاتي ، قطع عضو مزبور با عمل جراحي است .

در مورد قطع شدن عضوي از بدن در اثر وقوع يك حادثه يا خونريزي بسيار شديد در قسمتي از بدن ، نيز مراقبتهاي اوليه بايد به همان صورتي كه هنگام بروز هر خونريزي شديد ديگر عمل مي شود ، انجام گيرد .

 به اضافه اين توصيه كه عضو قطع شده به منظور احتمال پيوند مجدد آن به بدن بايد مورد حفاظت قرار گيرد . براي اين كار عضو مذكور را در يك گاز پانسمان استريل يا پارچه تميز پيچيده و آن را با آب كاملا تميز مرطوب كنيد .

آنگاه عضو مزبور را در يك كيسه پلاستيكي تميز قرار داده كيسه را ببنديد و اين  كيسه را در كيسه پلاستيكي ديگري حاوي يخ يا آب يخ جاي دهيد .